Bốn di tích quốc gia trong tầm tay
Quần thể núi Sam có bốn di tích được xếp hạng cấp quốc gia, và cả bốn đều nằm trong khoảng cách mà một ngày hành hương có thể ôm trọn. Đó là Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, chùa Tây An, lăng Thoại Ngọc Hầu và chùa Hang. Miếu Bà cách trung tâm thành phố Châu Đốc chừng 5 km, là điểm quen thuộc nhất với khách hành hương về An Giang. Theo truyền thuyết, cách đây khoảng 200 năm người dân phát hiện tượng Bà trên đỉnh núi Sam và thỉnh xuống chân núi; khi rước đến vị trí miếu hiện nay thì tượng nặng trĩu không di chuyển tiếp được nên dân làng lập miếu tại đó. Ngôi miếu được trùng tu bằng gạch hồ ô dước năm 1870, rồi từ năm 1972 đến 1976 hai kiến trúc sư Huỳnh Kim Mảng và Nguyễn Bá Lăng cải tạo để có dáng vẻ như ngày nay, xây theo hình chữ quốc với các tháp hình hoa sen nở. Mái tam cấp của ba tầng lầu có phần góc cong, lợp ngói đại ống màu xanh ngọc bích; bức tường phía sau tượng Bà và bốn cây cột cổ lầu trước chánh điện vẫn giữ nguyên hình dáng ban đầu. Cách miếu không xa, chùa Tây An và lăng Thoại Ngọc Hầu là hai điểm dừng tiếp theo trong cùng một tuyến phố đi bộ, nơi đặt hai trong ba điểm soát vé của khu du lịch.
Giá vé và cách mua vé tham quan
Việc thu phí tham quan Khu du lịch quốc gia Núi Sam được khoanh định quanh ba di tích là Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam, chùa Tây An và lăng Thoại Ngọc Hầu, với ba điểm soát vé. Ba điểm soát vé đặt tại đầu tuyến phố đi bộ trước chùa Tây An, cuối tuyến phố đi bộ trước đình Vĩnh Tế và lối vào cổng sau Miếu Bà Chúa Xứ núi Sam ở đường Châu Thị Tế. Theo các cẩm nang du lịch, giá vé tham quan hiện là 20.000 đồng một người; trẻ em từ 6 đến 15 tuổi và người từ 60 tuổi trở lên là 10.000 đồng một người. Mức giá này nên xác nhận lại sát ngày đi, vì chính sách có thể điều chỉnh. Ban quản lý đã triển khai bán vé điện tử thay cho vé thủ công trước đây, và phương án thu phí đã được Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang khảo sát, chấp thuận. Khách chỉ cần mua một vé là vào được cả ba điểm, không phải trả tiền riêng lẻ từng nơi. Riêng chùa Hang, dù là di tích quốc gia thứ tư, lại không nằm trong phạm vi thu phí này.
Lên đỉnh núi Sam bằng đường bộ hay cáp treo
Sau khi viếng các di tích dưới chân núi, hành trình lên đỉnh có hai lựa chọn. Đường bộ đã trải nhựa, dài hơn 2 km, ôtô và xe máy đi thuận tiện; từ chân núi chỉ mất khoảng 20 phút lái xe là tới nơi cao nhất. Phương án thứ hai là hệ thống cáp treo được đưa vào vận hành từ năm 2021, tổng chiều dài 900 m với 37 cabin, mỗi cabin chứa 8 khách. Khu du lịch cáp treo núi Sam nằm đối diện Miếu Bà Chúa Xứ, khuôn viên rộng 10 ha. Theo thông tin từ các cẩm nang du lịch, khu cáp treo phục vụ 24/24, miễn phí xe điện, miễn vé cho trẻ em dưới 1,2 m và người cao tuổi trên 70 tuổi. Những chính sách này cần kiểm tra lại sát ngày khởi hành. Trên tuyến cáp treo, khách có thể chiêm ngưỡng toàn cảnh tượng Phật Thích Ca Mâu Ni được tạc vào vách núi. Trên đỉnh còn có bức tượng Phật Ngọc hòa bình song sinh, được gieo duyên an vị từ năm 2019. Khối ngọc chế tác tượng cao hơn 2,5 m và nặng hơn 3 tấn, khai thác tại vùng Đông Bắc Vancouver của Canada.
Canh giờ xuất phát để tránh nắng và đông
Mỗi năm, theo ban quản lý khu du lịch quốc gia núi Sam, nơi đây thu hút hàng triệu lượt khách, đông nhất vào dịp đầu năm và thời gian diễn ra lễ hội vía Bà Chúa Xứ. Muốn thong thả thì né hai đỉnh sóng đó ra, chấp nhận đổi cái náo nhiệt lấy chỗ đứng rộng. Với lịch trình một ngày, khách từ TP HCM nên tính toán thời gian di chuyển cho hợp lý. Miếu Bà Chúa Xứ cách TP HCM khoảng 250 km; đi phương tiện cá nhân có thể theo cao tốc Sài Gòn - Cần Thơ rồi chạy dọc Long Xuyên, tới Châu Đốc đi đường Tân Lộ Kiều Lương đến cáp treo núi Sam trên đường Châu Thị Tế. Cần lưu ý là khu vực miền Tây ít cao tốc nên các phương tiện thường chỉ duy trì được tốc độ khoảng 40 đến 50 km một giờ. Với tốc độ đó, quãng đường 250 km có thể ngốn đến 5 đến 6 tiếng đồng hồ. Xuất phát từ 3 đến 4 giờ sáng là nước đi hợp lý: đến nơi vào khoảng 8 đến 9 giờ, vừa kịp lúc các điểm tham quan mở cửa đón khách, lại tránh được cái nắng gay gắt từ trưa trở đi. Những thông tin về lộ trình và thời gian nên xác nhận lại sát ngày đi, vì điều kiện giao thông và giờ vận hành của các điểm có thể thay đổi.
